Doğru Bilinen Yanlışlar – Soru Cevap

Tıbbın her alanında aslı astarı olmayan, kulaktan kulağa, kuşaktan kuşağa geçen halk yorumları vardır. Deri hastalıkları ise bu konuda en önde gelenidir. Çünkü var olan, olmayan, iyileşen, iyileşmeyen her türlü belirti göz önündedir, el altındadır. Ayrıca işin bir de güzelleşme ve genç kalma yönü de vardır ki herkesin yorum yapmasını zorunlu hale getirir.

Burada, elden geldiğince yanlış bilinen ve yerleşmiş şehir efsanelerini dile getirmeye çalışacağım. Bu dedikodular belki hiç bitmeyecek ama doğruları söylemek benim görevim. Bilime inanın…

Soru Cevap; Aynı zamanda Deri Hastalıkları ile ilgili öğrenmek istediğiniz başka konular varsa bana her zaman bana yazabilirsiniz. Yalnız, lütfen şunu unutmayın email (eposta) yolu ile lütfen bana hangi ilacı kullanmalıyız gibi sorular sormayın. Buradaki tek amacım sadece yanlış bir yolda ilerliyorsanız sizi uyarmak ve doğru yolu göstermektir. Ne başka doktorlarımız hakkında yorum yapabilirim ne de uzaktan bir hastalığa çözüm olabilirim.

Deri hastalıkları (ekzema, sivilce vb) karaciğer bozukluklarından kaynaklanır

Yanlış! Çok özel bir-iki durum dışında geçerli değildir. Karaciğer, uzun zaman önce bizimle olan sözleşmesini bozarak emekliye ayrılmıştır ve bizimle çalışmamaktadır. Üçüncü kişilere duyurulur!

Yılancık taşı, yılancık hastalığının olduğu alana konduğunda yapışarak düşmeden kalırsa hastalık iyileşir

Yanlış! Yılancık (Erizipel) mikrobik bir hastalıktır ve kendiliğinden de iyileşebilir. Mikroplar taşın yapışıp yapışmadığını fark etmezler.

Frengi, tedavisi olmayan çok tehlikeli bir hastalıktır

Yanlış! Frengi bulaşıcı, ama günümüzde tedavisi çok kolay olan bir hastalıktır, yeter ki hastalarımız doğru adresi bulsunlar.

Cüzzam çok bulaşıcı, çaresiz bir hastalıktır

Yanlış! Cüzzam eşler arasında bile çok zor bulaşan bir hastalıktır (daha yakın bir temas düşünülemez!). Uzun zaman alsa da tedavisi mümkün olan ve dünyada ve ülkemizde giderek azalan bir hastalıktır.

Ayak parmak aralarındaki mantar hastalıkları gibi hastalıklar, tedavi edilirse başka hastalıklara neden olur

Yanlış! Hiçbir dayanağı olmayan, olasılıkla vücutta bazı kötü şeylerin, mikropların dolaştığı ve çıkacak yer aradıkları gibi bir düşüncenin eseridir ve en eski düşünce sistemlerinde olan Yin ve Yan çatışmasından kaynak alma olasılığı yüksektir.

Kurbağaya değince siğil olur

Yanlış! Prenses tarafından öpülen kurbağaların prense dönüşmesi ne kadar akla yatkınsa bu da o kadar akla yatkındır. Siğiller virüsler tarafından oluşturulur ve birilerinden bulaşır.

Siğiller okutmayla geçebilir

Kısmen doğru ! Siğillerde okutma da dahil her türlü telkin tam açıklayamadığımız bir mekanizmayla bağışıklık sistemini harekete geçirip, iyileşmeye neden olabilir. Önemli olan yapılan işlem değil, kişinin bu işlemin etkili olacağına inanmasıdır, bu nedenle daha çok çocuklarda etkili olur. Gece yarısı dört yol ağzına çalınmış pirinç gömmek, yurt dışından kaçak geldi aman kimseye söyleme diyerek boyalı su sürmek vb. etki edebilir.

Yağlı ve pis ellerin başa sürülmesi bitlenmeye yol açar

Yanlış ve komik! Özellikle ilkokuldaki beslenme çantaları suçlanır.

Saçlar kökünden kazınırsa daha güçlü çıkar

Yanlış! Ağaç budama mantığından mülhemdir, saçsız gezdiğiniz yanınıza kar kalır.

Yüz, kol, bacak vb kılları jiletle alınırsa daha sık ve kalın çıkar

Yanlış! Nerede kaldıysa aynı şekilde oradan devam eder.

Jöle, briyantin, saç kremi vb saç döker

Yanlış! Hiçbir kozmetik saç ürünü saç dökmez, hiçbiri de saç çıkarmaz, saçınızı iyi gösterdikleri sürece iyidirler.

Kel kafalı erkeklerin erkeklik hormonları diğerlerinden daha güçlüdür

Yanlış! Herkesinkinden farklı değildir, muhtemelen keller tarafından uydurulmuş bir züğürt tesellisidir, o kadarını da çok görmemek lazım.

Deodorant ve antiperspiranlar meme kanserine (veya başka hastalıklara) yol açar

Tamamen yanlış! Bu konular spekülasyonu çok yapılan konulardır ve ciddi hiç bir kanıt bulunamamıştır. Eğer kişi bu ürünlerden yarar görüyorsa rahatlıkla kullanabilir. Ne meme kanseri olur, ne de atılamayan terden dolayı başka hastalıklar, çünkü buradan atılan terin özel bi işlevsel anlamı yoktur…

Koltuk altı tüylerinin laserle alınması meme kanserine yol açar

Yanlış! Koltuk altı veya başka bir bölgenin kıllarının laser ışınlarıyla alınması günümüz bilgilerine göre hiçbir zarar vermez ve rahatlıkla kullanılabilir.

Bitkisel (doğal) ürünler hem çok faydalıdır, hem de bitkisel oldukları için zararları yoktur

Tamamen yanlış! Eğer bir madde çok ciddi yararlar sağlayacak kadar güçlü etkilere sahipse aynı oranda da başka etkiler, yan etkiler, zararlı etkiler yapabilecek güçte demektir. Elimizin erdiği gözümüzün gördüğü her bitkiye ilaç ve kozmetik sanayi çalışanları, fikir liderleri ve yeni molekül araştırmacıları da ulaşabilmekte ve bunları hem yapı, hem de etkinlik açısından değerlendirebilmektedir. Günümüzde mucizelere yer yoktur, her alanda olduğu gibi ilaç ve kozmetik alanında da gelişmeler takım çalışmalarıyla ortaya çıkar. Ayrıca saf doğal ürün de yoktur, çabuk bozulur, kullanıma uygun şekilde değillerdir, kötü kokulu ve renkli olabilirler vb. Bunların düzeltilebilmesi için birçok katkı maddesi gerekecektir.

Zeytinyağı (veya bir bitkisel sıvı yağ) deriye sürülünce mucizevi iyileştirici etkiler yapar (Veya tam dersi deriye hasar yapar, yıpratır, zarar verir)

Yanlış! Bir önceki maddede söz ettiğimiz gibi mucize yoktur, sıvı yağların hepsinin zayıf ve sınırlı bir nemlendirici etkisi vardır. İçlerindeki yararlı olduğu iddia edilen maddelerin deriden geçmeleri çok çok zordur ve pratik olarak pek söz konusu değildir. Buna karşılık hiçbirinin de çok özel bir zararları yoktur.

Ergenlik sivilcesi (akne) çikolata, fındık-fıstık, kola, kızartma vb yeme ve içmeyle artar

Yanlış! Bu konu yıllardır söylenmekteyse de ispatlanabilmiş hiçbir şey yoktur. Son zamanlarda yeniden gündeme gelen konu için bazı iddialar ve çalışmalar vardır, fakat durum günümüzde de değişmemiştir. Sözü edilen yiyecekler yüze sürülmediği sürece bilinen bir olumsuz etkileri yoktur.

Ergenlik sivilceleri bulaşıcıdır, elle oynamayla yayılır

Yanlış! Bu anlayış, klasik suçlayıcı ebeveyn (özellikle anne) anlayışıdır, “Başına bir şey geliyorsa muhakkak bir şey yapmışsındır,  bir suç işliyorsundur” düşüncesinin ürünüdür. Akne bulaşıcı bir hastalık değil, yağ bezlerindeki genetik sorunların sonucudur, bakteriler dolaylı olarak sonradan devreye girerler.

Ergenlik sivilceleri pislikten olur

Yanlış! Mikrobik değildir, yüzün dozunda yıkanmaması yüzde fazla yağ salgısının birikiminden dolayı hafif arttırıcı, dozunda (günde 1-2) temizlenmesi ise kısmen hafifletici olabilir.

Makyaj malzemeleri sivilceleri arttırır

Kısmen doğru! Aşırı yağlı makyaj malzemeleri, sık kullanılır ve yeterince temizlenmezse arttırıcı olabilir. Yağlı ürünler kullanılmamak ve zamanında temizlenmek şartıyla makyaja izin verilir.

Ergenlik sivilceleri evlenince geçer (kadınlar için geçerli)

Yanlış! Evlenince geçmedikleri gibi, geçebileceklerini varsaysak bile çok pahalı bir tedavi yöntemdir.

Alerji testi veya geniş bir kan testi, bir film, tomografi, PET her şeyi çözer, hastalığı ortaya çıkartır

Yanlış! Esas olan hekimin muayenesi ve bunun sonucunda vardığı noktadır. Tetkikler ancak muayene sonuçlarını destekleyerek tanıya yardımcı olur (Bazen gerçekten çok yardımcı olur). Hekim gereksiz tetkik istememelidir, hasta da hekimi gereksiz tetkik için hiçbir zaman zorlamamalıdır.

Ürtiker (kurdeşen), kaşıntı, ekzema vb deri hastalıkları allerji uzmanları veya iç hastalıkları uzmanları tarafından takip ve tedavi edilir

Yanlış! Deride görülen her türlü hastalığın tanısı, deri hastalıkları uzmanları tarafından koyulur ve onlar tarafından tedavi edilir. Diğer organlar veya sistemlerle ilgili bir durum varsa da bunun gerekliliğinin dermatolog tarafından belirtilmesi gerekir. Allerji testleri ve aşılar da ürtiker (kurdeşen=dabaz) ve benzeri deri hastalıklarında çok sınırlı bir yere sahiptirler. Gerekli gereksiz kullanılmamalıdırlar.

Fazla yedirilen muz, çikolata, çilek vb. çok sık kaşıntılı alerjik döküntüler yaparlar

Yanlış! Çok sınırlı olarak ürtikere neden olabilirler. Fakat maalesef ebeveynler (özellikle de anneler) çocuklarda görülen her türlü böcek ısırığını allerji olarak yorumlarlar ve suçu da şamar oğlanı olarak yumurta, muz, çilek vb. yiyeceklerin üzerine atarlar. Halk arasında en çok gereksiz kullanılan, her kaşıntıya yakıştırılan ve bu nedenle Tükçe’den dahi kaldırmayı düşündüğüm sözcüklerden biri “allerji” sözcüğüdür. (Bunun yanı sıra “epeydir”, “bayağıdır”, “uzun zamandır” sözcükleri de dilimizden kaldırmayı düşündüğüm sözcüklerdir, çünkü ne zaman “hastalığınız ne zaman başladı” diye sorsam aldığım yanıt bu sözcükler oluyor ve ben 35 yaşında birine “örneğin 47 yıldır var mı?” dediğimde ise sadece şaşkın ve boş bir gülüşle karşılaşıyorum).

Kaşıntılı hastalıklarda sert kaşımayla deri yırtılıp, pis kan akıtılınca kaşıntı durur

Yanlış! Kanın pisi temizi yoktur ve bu anlayış, vücudumuzda kötü birtakım şeylerin var olup dışarı çıkış yolu aradığı inancının bir sonucudur ve insanoğlunun en ilkel dönemlerinden beri inanılır. Kaşıntının bu yırtılmayla gerçekten kaybolduğu ise bir gerçektir, çünkü yırtılma aynı bölgede ağrı, acı duygusuna neden olur, kaşıntıyı baskılayan da budur.

Yazın samyeli estiğinde güneş altında ıslak kalınırsa beyaz lekeler oluşmasına neden olur

Yanlış! Sam yeli veya bir başka yelle hiç ilgileri yoktur, bunların bir kısmı vitiligo (ala), diğer bir kısmı ise özel bir mantar hastalığıdır.

Doğuştan olan benler kansere dönüşmez

Yanlış! İster doğuştan, ister sonradan olsun bütün gerçek benler (“melanosit” adı verilen renk hücrelerinden oluşan benler) ortalama % 1 civarında kansere dönüşme olasılığı taşırlar.

Benlerin alınması çok tehlikelidir, kanserleşmeye yol açar

Çok çok yanlış! Benler deriden kesilip çıkarıldığında artık bizim dışımızdadırlar ve kanser veya ülser veya başka bir şey olmaları artık bizim değil, onların sorunudur. Tehlikeli olan benlerin gerektiği zaman çıkarılmamalarıdır (üniversite mezunu bir hastam, alnındaki bir cm’i aşkın siyah kitle için bir yıldır niye doktora gitmediğini sorduğumda “kötü bir şey çıkarsa diye korktuğum için gitmedim” diye yanıtlamıştı). Ayrıca benlerin deri üzerinde dururken zedelenmeleri gerçekten kansere dönüşmelerini kolaylaştırabilir.

Gebeliği sırasında ciğere bakanların bebeklerinde kırmızı, derilerinin bir tarafına zeytin sürenlerin bebeklerinde siyah benler olur

Yanlış! 2011 yılında halen inananlar var mı bilmiyorum ama benim çocukluğumun moda senaryolarıydı ve insanlar gerçekten gebeyken zeytin meytin sürerler, çocukları benzemesin diye maymuna, köpeğe falan bakmaktan kaçınırlardı.

‘Bildiğinizi zannetmeniz
Öğrenmemenizin En Büyük

Düşmanı Olmuştur’

-Claude Bernard-

*Adınız

*E-Posta Adresiniz

*Sormak İstediğiniz Soru